Bilimsel Metrik Göstergeler
Bilimsel metrik göstergeler, yazarların veya kuruluşların yayıncılık faaliyetlerinin yanı sıra, derginin bilimsel itibarı doğrultusunda yayınların önemini değerlendiren indekslerdir. Bu bilimsel göstergeler, yazarların ve kuruluşların bilimsel araştırma faaliyetlerinin mevcut durumunu ve gelişme perspektiflerini değerlendirmek, ayrıca onları çeşitli sıralamalarda karşılaştırmak ve derecelendirmek amacıyla kullanılmaktadır.
Günümüzde çok sayıda uluslararası atıf sistemi (bibliyografik veri tabanı) bulunmaktadır: Web of Science, Scopus, Astrophysics, PubMed, Mathematics, Chemical Abstracts, Springer ve diğerleri. Mevcut uluslararası atıf sistemleri arasında, indeksleri dünya çapında kabul gören en prestijli sistemler Web of Science ve Scopus olarak kabul edilmektedir. Bu sistemlerde yer alan dergiler, Kazakistan Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Bakanlığı Eğitim ve Bilim Alanında Denetim Komitesi tarafından resmî olarak tanınmaktadır.
Web of Science
Web of Science, önde gelen uluslararası yayınlar hakkında bilgi sağlayan bir bilgi ve analiz platformudur. Tarihi, bilimsel ölçüm biliminin temellerini atan Eugene Garfield’ın yönetiminde Institute of Scientific Information (ISI) tarafından 1964 yılından itibaren yayımlanan Science Citation Index bilimsel atıf indeksine dayanmaktadır.
2017 yılında bağımsız Clarivate Analytics şirketi, ISI geleneğini sürdürerek bilimsel ve teknik bilginin tüm döngüsüne yönelik araçlar geliştirmeye başlamıştır. Web of Science, Clarivate Analytics’in başlıca bilgi platformlarından biri olarak gelişimini sürdürmektedir.
Web of Science Core Collection’da Yer Alan Atıf İndeksleri
Science Citation Index Expanded — arşivi 1975 yılından itibaren;
Social Sciences Citation Index — arşivi 1975 yılından itibaren;
Arts & Humanities Citation Index — arşivi 1975 yılından itibaren;
Emerging Sources Citation Index — arşivi 2015 yılından itibaren;
Conference Proceedings Citation Index — arşivi 1990 yılından itibaren;
Book Citation Index — arşivi 2005 yılından itibaren.
Rusça Bilgi Portalı
Rusça bilgi portalı üzerinden Clarivate Analytics ürünleri hakkında daha ayrıntılı bilgi edinebilir, Web of Science platformlarının kullanımına ilişkin eğitim videolarını izleyebilir, atıf indeksleri ve diğer yararlı bilgiler hakkında bilgi edinebilirsiniz.
Web of Science veri tabanına ulusal abonelik kapsamında Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Kazak-Türk Üniversitesi ve Üniversite Kütüphanesi aracılığıyla erişim sağlanabilmektedir. Bu platformun olanakları hakkında kütüphanemizin web sitesinden bilgi edinebilirsiniz.
Scopus veri tabanı hakkında daha ayrıntılı bilgiye ilgili bilgi kaynakları üzerinden ulaşabilir ve veri tabanının kullanım olanaklarından yararlanabilirsiniz.
Bilinmesi Gereken Temel Tanımlar
Bilimsel makalelerin atıf indeksi, bilimsel yayınların referans veri tabanında yer alan ve yayınlarda verilen kaynakçaları indeksleyerek, bu atıfların sayısal göstergelerini sunan bir sistemdir. Yazarın atıf indeksi değil, atıf göstergesi bulunmaktadır.
Her bir bilgi kaynağında atıf indeksinin hesaplanması, ilgili kaynağın kendi verilerine dayanılarak gerçekleştirilir. Bu nedenle aynı yazarın farklı kaynaklardaki atıf sayıları farklı olabilir.
Etki Faktörü Nedir?
Bilim insanlarının düzeyini değerlendirmek için iki temel standart yöntem bulunmaktadır. Birincisi atıf indeksi, ikincisi ise etki faktörüdür.
Etki faktörü, 1960’lı yıllarda Pennsylvania’da (ABD) bulunan Institute of Scientific Information (ISI) kuruluşunun kurucusu, yapısal dilbilimci Eugene Garfield tarafından önerilmiştir. Etki faktörü, bir dergide yayımlanan makalelerin aldığı atıfların göreceli göstergesidir.
Etki faktörü şu şekilde hesaplanır: Hesaplama yılında, önceki iki yıl içerisinde dergide yayımlanan makalelere yapılan atıf sayısı, söz konusu makalelerin toplam sayısına bölünür. Yayının yayımlanan sayısı ne kadar az olursa, her bir makaleye düşen atıf oranı o kadar yüksek olabilir.
Etki faktörü, bilimsel dergilerin önemli bir göstergesidir. Geçmişte bu gösterge Scientific Information Institute (ISI) tarafından yıllık olarak hesaplanmıştır. Bir derginin etki faktörü, belirli bir dönemde (genellikle iki yıl) o dergide yayımlanan makalelere yapılan atıf sayısının yayımlanan makale sayısına oranına dayanır.
Etki faktörü, dergilerde yayımlanan çalışmaların verimliliğini ve atıf alma düzeyini, başka bir ifadeyle derginin bilimsel tanınırlığını göstermektedir.
Etki Faktörünün Hesaplanmasında Dikkate Alınan Atıf Alan Materyaller
Makaleler;
Derlemeler ve inceleme yazıları;
Konferans materyalleri;
Teknik notlar;
Ek yayınlar.
Etki Faktörünün Belirlenmesinde Dikkate Alınmayanlar
Yayıncının notları;
Tartışmalar;
Açıklamalar;
Çalışma toplantıları;
Kitap incelemeleri;
Haberler;
Mektuplar (makale mektupları hariç).
Atıf İndeksi
Atıf indeksi (toplam atıf sayısı, H-indeksi vb.), belirli bir yazar tarafından yazılan makalelerin diğer yazarların çalışmalarında kaç kez atıf aldığını göstermektedir.